आईपीओको पाइपलाइनमा ११७ कम्पनी, ७१ अर्बको आवेदन अलपत्र; स्वीकृति कहिले?
काठमाडौं । नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) मा प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ) को स्वीकृति पर्खिरहेका ११७ कम्पनीका आवेदन प्रक्रियामा रहेका छन्। कात्तिक ११ गतेसम्मको विवरणअनुसार यी कम्पनीले कुल ७१ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको आईपीओ निष्कासन गर्न अनुमति मागेका छन्। तर, कम्पनीहरूले स्वीकृति कहिलेसम्म पाउँछन् भन्ने समयसीमा भने स्पष्ट भएको छैन।
सेबोनको नियमन विभागले सार्वजनिक गरेको आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को चरणगत विवरणअनुसार ती कम्पनीले कुल ५१ करोड ९ लाख ८१ हजार ९४६ कित्ता सेयर निष्कासनका लागि आवेदन दिएका छन्। प्रस्तावित निष्कासन रकम ७१ अर्ब ४२ करोड २० लाख रुपैयाँभन्दा बढी छ।
बोर्डले आईपीओ आवेदनको अवस्थालाई छ चरणमा वर्गीकरण गरेको छ। आवेदन प्राप्त, प्रारम्भिक समीक्षा, कैफियत पठाइएको, जवाफ प्राप्त, जवाफको समीक्षा र अन्तिम समीक्षा गरी आवेदन कुन प्रक्रियामा छ भन्ने छुट्टाछुट्टै देखाइएको छ।
कुन चरणमा कति कम्पनी?
सेबोनको विवरणअनुसार सबैभन्दा धेरै ७६ कम्पनीका आवेदन पहिलो चरण अर्थात् आवेदन प्राप्त भएको अवस्थामा छन्। यी कम्पनीले ४० अर्ब ४८ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको आईपीओ निष्कासन गर्न अनुमति मागेका छन्। यस समूहमा मारुती सिमेन्ट्स र शिवम् होल्डिङ्सलगायत कम्पनी छन्।
दोस्रो चरणको प्रारम्भिक समीक्षामा ६ कम्पनीका आवेदन रहेका छन्। यस समूहमा अकामा होटल, श्री डिस्टिलरी र जीआई सोलारलगायत कम्पनी छन्। उनीहरूको प्रस्तावित निष्कासन रकम करिब १ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ छ।
तेस्रो चरणमा सेबोनले कैफियत पठाएका चार कम्पनी छन्। महाशक्ति सिमेन्ट, शुभश्री अग्नि सिमेन्ट, लक्ष्मी टेक्नोप्लास्ट र जस्मिन पेन्ट्स यस समूहमा पर्छन्। यी कम्पनीले कुल करिब ४ अर्ब रुपैयाँको आईपीओ निष्कासनका लागि आवेदन दिएका छन्।
चौथो चरणमा १९ कम्पनीले बोर्डबाट पठाइएका कैफियतको जवाफ बुझाएका छन्। यस समूहमा जगदम्बा स्टिल्स, डिस मिडिया नेटवर्क, शौर्य सिमेन्ट र गोदावरी स्टिललगायत कम्पनी छन्। यी कम्पनीको प्रस्तावित निष्कासन रकम करिब १९ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँ छ।
पाँचौँ चरणमा १० कम्पनीका जवाफको समीक्षा भइरहेको छ। यस समूहमा सानिमा हाइड्रोपावर, आईएमई लिमिटेड, सिउरी न्यादी पावर र एनसी एग्रो टेक इन्डस्ट्रिजलगायत कम्पनी छन्। उनीहरूको प्रस्तावित निष्कासन रकम करिब ५ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ छ।
अन्तिम समीक्षामा दुई कम्पनी
सेबोनको विवरणअनुसार अन्तिम समीक्षामा दुई कम्पनी पुगेका छन्। आशुतोष इनर्जीले १२ लाख कित्ता र कान्तिपुर फर्मास्युटिकल्स ल्याबले १७ लाख कित्ता सेयर निष्कासन गर्न अनुमति मागेका छन्।
यी दुई कम्पनीको प्रस्तावित निष्कासन रकम क्रमशः १२ करोड र १७ करोड रुपैयाँ गरी कुल २९ करोड रुपैयाँ छ। बोर्डको विवरणमा दुवै कम्पनीका आवश्यक कागजात प्राप्त भएको उल्लेख छ। यद्यपि, अन्तिम समीक्षामा पुग्नु भनेको आईपीओ निष्कासनको स्वीकृति प्राप्त भइसकेको भन्ने होइन।
स्वीकृतिका लागि कति समय लाग्छ?
सेबोनले सार्वजनिक गरेको चरणगत विवरणले कम्पनीको आवेदन कुन प्रक्रियामा छ भन्ने जानकारी दिन्छ। तर प्रत्येक चरण पूरा गर्न लाग्ने अधिकतम अवधि वा अन्तिम निर्णय हुने निश्चित मिति भने उल्लेख गरेको छैन।
आवेदनको अध्ययन, आवश्यक कागजातको परीक्षण, कैफियत पठाउने र त्यसको जवाफ समीक्षा गर्ने प्रक्रिया पूरा भएपछि मात्र स्वीकृतिसम्बन्धी निर्णय हुन सक्छ। त्यसैले कुनै कम्पनी अन्तिम समीक्षामा पुगेकै आधारमा उसको आईपीओ तत्काल स्वीकृत हुन्छ भन्ने निश्चित हुँदैन।
ठूलो संख्यामा कम्पनीका आवेदन प्रक्रियामा रहँदा स्वीकृतिको समयसीमा स्पष्ट नहुनुले निष्कासनको तयारी गरिरहेका कम्पनी र सम्भावित लगानीकर्तालाई योजना बनाउन कठिन हुन सक्छ। चरणगत विवरणसँगै प्रत्येक प्रक्रियाको अनुमानित अवधि र निर्णयको सम्भावित समयबारे जानकारी उपलब्ध गराउन सके आवेदन प्रक्रियामा थप पारदर्शिता आउने देखिन्छ।
हालको विवरणले आईपीओ पाइपलाइनमा रहेका कम्पनीको अवस्था र प्रस्तावित निष्कासन रकम स्पष्ट पारे पनि स्वीकृति कहिले आउँछ भन्ने मुख्य प्रश्नको जवाफ दिएको छैन। अब बोर्डले आवेदनमाथिको समीक्षा र निर्णय प्रक्रियालाई कसरी अघि बढाउँछ भन्ने विषय महत्त्वपूर्ण रहनेछ।
